Rhagrith

Bu siarad efo rhywun am ragrith gynne (wedi symbylu gan yr erthygl yma yn sôn am agwedd Orwell tuag at rhagrith) wedi f'atgoffa fy mod i wedi cysidro postio am newid "calon" Plaid yn y Gynulliad tuag at gefnogi papur newydd Y Byd.

Gan i'r Blaid addo'i gefnogi yn ei maniffesto diwethaf, roedd nifer fawr o erthyglau yn Nghylchgrawn Barn yn siomedig tu hwnt am i Rodri Glyn Thomas a'r gweddill troi ar yr holl gynllun. Siawns fod pawb yn meddwl fod eu plaid nhw yn well na brefu am "wleidyddiaeth bragmataidd" pan yn newid eu cân y munud y cawn nhw eu pigau yn nghafn Grym. Mae hynny'n disgwyl yn freuddwyd gwrach i bob un ohonom ni'r etholwyr, wedi i'r llysoedd ddeddfu nad yw addewidion maniffesto yn gaeth i ddisgwyliau cyfreithlon. Mwy yma.

Hynny yw, fedren nhw ddweud be fynnen nhw er mwyn dwyn perswâd arnom ni i bleidleisio drostyn nhw. A mwya ffwl ni os y'n ni'n disgwyl iddyn nhw cadw'u geiriau, y cachwyr.

Nawr ti'n ei weld e...

Nawr dwyt ti ddim. Mae 'na rywbeth eitha sinistr am y fath newidiadau ar luniau. Mae'n atgoffa rhywun o'r hen Rwsia Sofietaidd, braidd. Sydd yn ei ffordd yn gwneud imi feddwl fod pobl y Blaid, yn anffodus, yn dechrau troi yn venal scum fel y gweddill.

Cymru Ugain : Ugain

'Roedd erthygl ar y BiBiEc heddiw yn sôn am fenter 'tanc meddwl' newydd, sef Wales 20:20. Tanc meddwl "democratic socialist " ydyw, meddent hwy (tybed beth mae'n nhw'n meddwl fod hynny'n golygu?), ac maent wedi cyhoeddi'u comisiwn cyntaf, sef dogfen Winning for Wales gan Huw Lewis AC.

Mae'n ddogfen difyr, rhaid dweud. Rwy'n cymeradwyo'i ddadansoddiad treiddgar o broblem fawr Llafur yng Nghymru, sef diffyg y blaid yn Llundain i'w drin fel unrhywbeth amgen na pharti rhanbarthol leol, megis rhanbarthau Lloegr.

Ond, ble mae'r Iaith? Dyw hi i'w gweld nunlle yn y ddogfen; ac mae bai mawr arni am hynny. Rhan enfawr o bechod Llafur, a rhan allweddol o'r broblem 'rhanbartholdeb' uchod y mae'r AC mor dreiddgar amdani, yw'r modd y diystyrir yr iaith gan y blaid. Cymraeg yw'r hyn sydd yn rhoi "dichonoldeb cenedl", chwedl JR Jones, i Gymru, ac yn ei rwystro hi rhag ddod yn ryw fath o West England bondigrybwyll. Bu Llafur am gydol ei hoes yn trin Cymru fel rhyw fath o gloddfa pleidleisiol saff, lle medrent ddibynnu ar y gri "we're all Labour here!" er mwyn ennill bri a grym ym mhalas Westminster, heb roi yn ôl fawr ddim yn nhermau gwahanrwydd y Cymry. Dyna lle mae raid newid er y gwell, neu rhanbarth heb iaith a heb wreiddyn y byddwn ni.

Ond, gyda hynny, pwy a wyr nad hynny oedd bwriad Llafur o'r cychwyn cyntaf? Onid ydyw pobl diwraidd yn haws eu rheoli?

Am Cymru, gweler Lloegr...

Pwy sydd ar goll yn yr erthygl yma, tybed?

Proposals to fly the Union flag every day on government buildings are set not to apply to Scottish Executive sites. The government published the plans last week and they follow Gordon Brown raising the issue of celebrating Britishness in January... The spokesman said: "Jack Straw agreed there are different considerations in Scotland than there are in England.

Wythnos yng Nghymru Fydd

Rwy wrthi'n darllen llyfr Islwyn Ffowc Elis ar y foment, ac y mae yna amryw beth rhyfedd tu hwnt ynddi. Ar ddiwedd bennod 7, mae'r cymeriadau yn gweld band milwrol yng nghanol Caerdydd:

'Wel', meddai, 'mae amryw o wledydd wedi dileu eu lluoedd arfog erbyn hyn. Mae Cymru'n un ohonyn nhw. "Y gweldydd pasiffistaidd" y gelwir ni... Ond mae'r ysfa filwrol yn anodd iawn ei lladd. Ac rydych chi'n edrych nawr ar fintai o Gymdeithas Filwrol Cymru.'
'Dydyn nhw ddim yn perthyn i'r Llywodraeth?'
'Nac ydyn. Cymdeithas wirfoddol ydyw. Gan ein bod ni'n wlad rydd, dyw'r Llywodraeth ddim yn ei gwahardd hi. Ond dyw hi'n rhoi dim at ei chynnal...'
'Ond fe allai ddymchwel y Llywodraeth,' meddwn i.

A dyna sy ryfedd gen i. Gan roi o'r neilltu a ydw i o blaid rhyfela neu beidio, beth sydd mor wael am fod yna rywbeth a all dymchwel Llywodraeth? Os nad oes y fath beth, yna mae'r ffordd yn agored i Lywodraeth fod mor ddraconaidd ac unbennaidd ag y myn. Hyd yn oed nawr, does dim modd ddangos diffyg cefnogaeth i Lywodraeth heb fod y Llywodraeth hynny'n galw etholiad cyffredinol. Yn ei amser mewn grym, mae 'Llafur Newydd' wedi pasio sawl deddf i rwystro pobl rhag dangos eu bod nhw'n anghytuno efo'r llywodraeth; ac er gymaint eu siarad, mae'n bur annhebyg y medrwn ni ddibynnu ar unrhyw blaid arall i'w dileu. Unig rheswm eu bodolaeth yw i ennyn grym ac arian, ond yn bennaf grym, i nhw'u hunain.
Llywodraeth yw'r broblem - sut felly y medr Llywodraeth fod hefyd yn ateb?

Hi Oedd fy Ffrind

Rwy newydd orffen darllen Hi yw fy Ffrind a Hi oedd fy Ffrind yn yr wythnos ddiwethaf. Gorffennais i'r olaf o fewn diwrnod, roedd hi mor dda. Rwy'n eitha ffan o Bethan Gwanas (mae'i blog hi yma, gyda llaw) ers imi'i chwrdd â hi pan ddaeth hi i siarad efo'r Gymdeithas Gymraeg slawer dydd. Roedden nhw lawer gwell na Gwrach y Gwyllt, er imi hoffi hwnnw'n fawr iawn hefyd. Y broblem fwyaf yn y llyfr yna oedd ei fod yn amlwg fod Bethan Gwanas wedi gwneud peth affliw o waith ymchwil am wrachod - ond ei bod hi wedi teimlo bod raid iddi'i ddefnyddio i gyd, felly cawson ni ryw chwech o dudalennau yng nghanol y llyfr yn defnyddio'r ymchwil, nad oedd yn ffitio o gwbl. Teimlo braidd fel plot dump oedd y rhan yna, ac yn anffodus mi dorrodd ar naws y nofel imi. Biti garw, roedd y gweddill yn dda tu hwnt.

Doedd dim o'r fath yma yn stori Nia a Non, y ddwy ffrind. Amlwg fod BG wedi byw llawer o'r sefyllfaoedd, un ai ei hun neu thrwy'i ffrindiau, ac roedden nhw'n lyfrau gwych am ddarlunio bywyd ysgol a choleg, a sut brofiadau oedd i ferched gyda'u ffrindiau, eu cariadon, a'u gelynion yn ogystal.

Ac am ddiwedd i'r ddau nofel!! Rwy'n lled-obeithio wneiff yr awdur ysgrifennu un arall, inni gael gwybod be ddigwyddodd...

Lembo Öpik

Pam, Duw, pam?